Onderhoud kapitaalgoederen

Waarin dient deze paragraaf inzicht te geven?

In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen geven wij een dwarsdoorsnede van de meerjarige uitgaven voor het uitvoeren van onderhoud. Deze uitgaven zijn opgenomen in de verschillende programma’s van de begroting. Deze uitgaven worden vanuit een vooraf vastgesteld beleid uitgevoerd waarvan de uitgangspunten in deze paragraaf zijn opgenomen. Wij maken onderscheid in kapitaalgoederen in de openbare ruimte en gebouwen.

Openbare ruimte

Alles uitklappen
Kerncijfers openbare ruimte

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kerncijfers openbare ruimte.

Taakveld en categorie

Element

Aantal

Eenheid

Verkeer en vervoer

Straten, wegen, pleinen

Verharding

531

ha

Kunstwerken

124

st

Straatreiniging

Verharding

506

ha

Groen

650

ha

Openbare verlichting

Lichtmasten

18.500

st

Lichtarmaturen

18.680

st

Verkeerstechniek

VRI

50

st

Beweegbare objecten

4

st

Civieltechnische kunstwerken

Bruggen

160

st

Tunnels

6

st

Viaducten

12

st

Kade

1.200

m1

Sluiscomplex

1

st

Parkeren

Parkeerplaatsen

2.200

st

Parkeergarages

4

st

Fietsenstalling

2

st

Economische havens en waterwegen

Ligplaatsen

53

st

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Groen

Groen en natuur

650

ha

Bomen

70.000

st

Bermen

127

ha

Speelgelegenheden

Speelplekken

328

st

Riolering

Riolering

789

km

Kunstwerken

905

st

Aansluitingen

44.910

st

Begraafplaatsen en crematoria

Begraafplaatsen

5

st


Beleidskader

De kwaliteitstoestand van de openbare ruimte heeft in Deventer veel aandacht van de burgers en het bestuur. Dit is niet vreemd aangezien de kwaliteitstoestand van deze ruimte het veiligheidsgevoel van de gebruikers sterk beïnvloedt. De beleving van de burgers wordt tweejaarlijks onderzocht met de leefbaarheidmonitor. Binnen dit onderzoek is een specifieke indicator opgenomen voor verloedering van de fysieke ruimte, die direct beïnvloed wordt door de staat van onderhoud. In de programmabegroting hebben wij verschillende beoogde maatschappelijke effecten gesteld, die onder andere betrekking hebben op het belevingsaspect.

Om deze maatschappelijke effecten te realiseren willen wij met onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte de volgende prestaties bereiken:

  • het in 2019 realiseren van het vastgestelde basis onderhoudskwaliteitsniveau voor de gemeente Deventer voor het aspect heel conform het uitvoeringsprogramma visie leefomgeving;
  • het in 2019 realiseren van het vastgestelde basis onderhoudskwaliteitsniveau voor de gemeente voor het aspect schoon (reiniging) conform het uitvoeringsprogramma visie leefomgeving;

Het basis onderhoudskwaliteitsniveau is de minimale kwaliteit die wij als gemeente de inwoners willen bieden. Waar mogelijk maken we gebruik van de beeldmeetlatten die het CROW heeft ontwikkeld (landelijke systematiek). Deze kwaliteitsniveaus variëren van zeer hoog (A+) tot zeer laag (D). Deventer baseert de basiskwaliteit op 4 criteria:

  1. Minimale technische of wettelijke eisen
  2. Kapitaalvernietigingsniveau
  3. Leefbaarheid
  4. Functionaliteit

De basiskwaliteit is vastgelegd in het ‘Uitvoeringsprogramma visie Leefomgeving’ dat is september 2016 door het college vastgesteld.

Op deze basiskwaliteit kan een plus worden gezet door de samenleving / inwoners dan wel door de Raad.

Hiermee voldoen wij aan de minimale eisen van de zorgplicht en treedt er geen kapitaalsvernietiging op. Door dit basis niveau kan niet uitgesloten worden dat lokaal de openbare ruimte tijdelijk wel onder het onderhoudskwaliteitsniveau terecht komt. Voor onkruidbestrijding stellen wij de komende jaren extra structurele middelen beschikbaar. Daarnaast investeren wij via de investeringsplanning in de openbare ruimte van de binnenstad.

Wij monitoren het onderhoudskwaliteitsniveau op basis van de CROW meetlatten en aangevuld met visuele en / of technische inspecties. Met dit instrument kunnen wij beoordelen in hoeverre de openbare ruimte voldoende aansluit bij het uitvoeringsprogramma. Onvoldoende onderhoud kan leiden tot meer (schade) claims en financiële risico’s.

Wij hebben de komende jaren geen onderhoudsprojecten voorzien waarvoor geen dekking is. Wel is tijdspreiding noodzakelijk terwijl technisch gezien iets eerder wenselijk zou zijn. De veiligheid staat echter niet onder druk. Wel kan er vanuit het MJOP-MIND niet meer bijgedragen worden aan algemene ontwikkelingen in verband met de consequenties van de bezuinigingen “ Kwestie van Kiezen 1 en 2’. Technische noodzaak heeft daardoor prioriteit gekregen.

Veel gemeenten krijgen in de toekomst te maken met vervanging van het areaal in de openbare ruimte. Voor de gemeente Deventer gaat het om een areaal met een waarde van ruim €1 miljard euro. Doordat de openbare ruimte vaak is aangelegd met eenmalige middelen (bijvoorbeeld subsidies) zijn de vrijvallende kapitaallasten opgenomen in de begroting niet voldoende om de gehele vervangingsopgave op te vangen. Een deel van deze opgave is theoretisch doordat de restlevensduren nog enkele tientallen jaren zijn. Bovendien zijn de investeringsbedragen onzeker als gevolg van technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Dekking voor de vervangingsopgave komt onder andere uit de verwachte afname van de benodigde extra onderhoudsmiddelen als gevolg van areaal uitbreiding door groei van de gemeente. Daarnaast zetten wij - indien mogelijk en noodzakelijk - onderhoudsbudget in voor investeringen in een laagwaardiger kapitaalgoed.

Taakveld 2.1 verkeer en vervoer

Straten, wegen en pleinen
In 2019 wordt 5,3 miljoen m2 areaal aan straten, wegen en pleinen beheerd. Het beleid voor 2019 is gericht op een gemiddeld onderhoudskwaliteitsniveau B voor asfaltwegen en C voor elementenverhardingen voor de gehele stad voor zowel de aspecten heel als schoon.
Het beleid in 2019 en verder is net als voorgaande jaren erop gericht om qua planning en financiële dekking zoveel mogelijk mee te liften met infrastructurele ontwikkelingen (herstructurering en aanpassingen in het kader van de hoofdwegenstructuur) die onder andere programma’s plaatsvinden. Uiterlijk april 2019 zijn de klein onderhoudsplannen jaarschijf 2019 voor de onderdelen asfalt, belijning, bebording, wegmeubilair en kunst opgesteld. Verder zal jaarschijf 2019 van het MJOP-MIND 2019-2022 worden gerealiseerd. In het oog springende projecten zijn de reconstructie van de Keizer Karellaan, het omvormen van het fietspad langs de Oerdijk naar Lettele van asfalt naar beton, de start van de aanpak van het Ludgeruskwartier en het voortzetten van de buurtaanpak in de Rivierenwijk.

Civieltechnische kunstwerken en havengebonden constructies
Bij de civieltechnische havenobjecten (sluizencomplex, Hanzebruggen en kadeconstructies) was sprake van fors achterstallig onderhoud. De afgelopen jaren is de achterstand ingelopen. De projecten die onlangs zijn uitgevoerd de renovatie van het sluiscomplex (fase 1 en 2), de aanpak van de Pothoofdkade, het herstel van de Wellekade en het vervangen van de wegdekken (beweegbare gedeelten) van de Hanzebrug inclusief bewegingsinstallatie.
In 2019 zal een gemiddeld onderhoudskwaliteitsniveau van C worden gerealiseerd. Uiterlijk mei 2019 zijn de kleine onderhoudsplannen en groot onderhoudsmeerjarenplan jaarschijf 2019 voor de bruggen opgesteld. Het onderhoudsbeleid is er op gericht de havenwerken zo te onderhouden dat de betrouwbaarheid van het functioneren van de infrastructuur voldoende groot is.

Openbare verlichting
Op termijn geldt voor het complete areaal van de openbare verlichting dat deze op voldoende kwaliteitsniveau wordt onderhouden. In 2019 zal het beheer van openbare verlichting op het onderhoudskwaliteitsniveau dat minimaal 98% van de verlichting altijd functioneert worden gerealiseerd voor de gehele stad. Uiterlijk april 2019 zijn de klein onderhoudsplannen jaarschijf 2019 voor de openbare verlichting opgesteld. Dit onderhoud zal op die wijze worden georganiseerd dat te allen tijde een voldoende groot aantal lichtmasten brandt. In 2019 zal het onderhoud conform het uitvoeringskader plaatsvinden. De uitvoering vindt plaats door een externe partij.

Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Groen, natuur en recreatie
Het zwaartepunt bij openbaar groen ligt in het dagelijks onderhoud. Het openbaar groen zal op kwaliteitsniveau B (heesters, bodembedekkers, veiligheid bomen) en C (overig groen) worden onderhouden. Sinds 2018 worden de hagen 2x per jaar worden gesnoeid, nadat in 2017 bleek dat 1x snoeien tot verkeersonveilige situaties leidde. De huidige begrotingsmiddelen zij voldoende om dit kwaliteitsniveau in de komende jaren te garanderen. De werkzaamheden worden in 2019 uitgevoerd door Het Groenbedrijf binnen de kaders van een vastgestelde dienstverleningsovereenkomst en het bijbehorende onderhoudsbestekken.

Openbare speelgelegenheden
De kwaliteit van de speelvoorzieningen voldoet aan de eisen uit de Warenwet Attractie- en speeltoestellen, het “attractiebesluit”. Onder de noemer Samen Ruimte Geven heeft de raad in 2015 bezuinigingen op de speelvoorzieningen vastgesteld. Sindsdien is het beleid schoolpleinen en speeltuinverenigingen dé speelplekken zijn met toestellen en voorzieningen voor alle leeftijden. Binnen een straal van 300 meter rondom scholen en speeltuinverenigingen worden de speelplekken opgeheven of omgevormd tot plekken met spelaanleidingen en ‘natuurlijk spelen’. Als bewoners iets anders willen, kan dat in overleg worden bepaald en is er éénmalig €5000 beschikbaar voor de speelplek. De omvorming en het overleg met bewoners zijn uitbesteed aan de combinatie Sportbedrijf/Groenbedrijf en Stichting Tevreden. Stichting Tevreden heeft een subsidie ontvangen van €450.000 voor het omvormen van circa 90 plekken in 10 jaar.

Taakveld 7.2 Riolering

Het beleid voor riolering en waterbeheer ligt vast in het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2015-2020.
In het GRP zijn doelen opgenomen die het functioneren van het gehele stelsel moeten garanderen. Voor 2019 zijn er geen aanwijzingen dat de kwaliteit van het onderhoudsniveau zal afwijken van hetgeen in dit rapport is vastgelegd.
Uiterlijk april 2019 zijn de kleine onderhoudsplannen jaarschijf 2019 voor de onderdelen riolering, rioolgemalen, pompputten, straatkolken, bergbassins en overstorten opgesteld.
In 2019 en verder zal het beheer van de riolering en de waterhuishouding zodanig worden uitgevoerd, dat de openbare ruimte, waarin de riolering zich bevindt, kan worden onderhouden op de vastgestelde onderhoudskwaliteitsniveaus.


Financiële consequenties

Vanaf begin 21e eeuw zijn binnen de gemeente Deventer forse impulsen gegeven aan het verbeteren van de kwaliteit van het onderhoud. Impulsen die substantieel hoger waren dan het normale areaalaccres. Dat neemt niet weg dat Kwestie van Kiezen 1 en 2 er fors bezuinigd is. Op dit moment hebben wij geen ruimte meer voor aanvullende kwalitatieve investeringen. De aanvullende middelen voor onkruidbestrijding zullen moeten worden gebruikt om aan onze zorgplicht (veiligheid) te voldoen en kapitaalsvernietiging te voorkomen.

In de tabel hieronder worden de bedragen voor geprogrammeerd onderhoud (zowel klein als groot onderhoud) in de openbare ruimte gepresenteerd die voor de komende vier jaar zijn geprognosticeerd. De (deel)taakvelden Parkeren en Uitvoering verkeer en vervoerbeleid, zijn niet opgenomen.

(bedragen x €1.000)

Taakveld en categorie

2019

2020

2021

2022

Verkeer en vervoer

13.100

12.997

13.008

13.003

Straten, wegen, pleinen

7.266

7.260

7.270

7.293

Straatreiniging

2.882

2.782

2.782

2.782

Openbare verlichting

930

930

930

930

Verkeerstechniek

984

984

984

984

Civieltechnische kunstwerken

1.038

1.041

1.042

1.044

Economische havens en waterwegen

337

337

337

338

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

6.925

6.905

6.700

6.700

Groen

6.342

6.322

6.117

6.117

Speelgelegenheden

583

583

583

583

Riolering

6.476

6.476

6.476

6.476

Begraafplaatsen en crematoria

293

289

288

288

Totaal


Gebouwen

Alles uitklappen
Kerncijfers gebouwen

Onderstaande tabel geeft een overzicht van het vastgoed in eigendom van de gemeente dat wij als kernbezit aanmerken. Daarnaast hebben wij vastgoed binnen gebiedsontwikkelingsprojecten in ons bezit.

De totale omvang van de vastgoedportefeuille bestaat uit ongeveer 300 gebouwen, waarvan wij 50 gebouwen als kernbezit hebben aangemerkt. Er zijn verschuivingen tussen programma’s opgetreden, doordat wij diverse panden onder de juiste programma’s hebben gebracht conform de kadernota Vastgoed. Daarnaast hebben wij 13 panden niet meer als kernbezit opgenomen, omdat deze niet noodzakelijk zijn voor het realiseren van onze programma doelstellingen. Deze panden gaan wij (op termijn) verkopen, danwel vooralsnog aanhouden als strategische locatie.

Categorie

Taakveld

Aantal

Culturele huisvesting

Cultuurpresentatie, Musea, Cultureel erfgoed

12

Gemeentelijke huisvesting

Wonen en bouwen

4

Sportaccommodaties

Sportaccommodaties

8

Huisvesting kind- en jeugdbeleid

Onderwijshuisvesting

3

Huisvesting buurtwerk

Samenkracht en burgerparticipatie

10

Maatschappelijke opvang

Geëscaleerde zorg18+

3

Brandweer

Openbare orde en veiligheid

3

Overig

Beheer overige gebouwen, Economische havens en waterwegen, Openbaar groen en (openlucht) recreatie, Begraafplaatsen en crematoria

7

Totaal

50


Beleidskader

In de kadernota Vastgoed (vaststelling B&W 2012, Raad 2015) is vastgesteld dat de gemeente Deventer het in eigendom hebben en beheren van vastgoed geen kerntaak vinden (we hebben geen vastgoed, tenzij). Vastgoed is altijd ondersteunend aan het desbetreffende beleidsprogramma.

In 2018 hebben wij het Beheerplan Groot Onderhoud Vastgoed 2018 – 2021 opgesteld. De 50 panden die wij als kernbezit aanmerken onderhouden wij conform dit beheerplan. Aan dit beheerplan ligt voor circa tweederde van de panden een actueel meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) ten grondslag. De resterende panden volgen in 2018 en 2019. Voor deze panden zijn vooralsnog de MJOP's uit 2012 als basis genomen. Voor de uitvoering van het onderhoud werken wij op basis van de ROZ-modellen (Raad voor Onroerende Zaken). Als verhuurder zijn wij voor het merendeel van onze vastgoedportefeuille enkel verantwoordelijk voor het groot / planmatig onderhoud. Onderhoud aan de panden wordt uitgevoerd volgens MJOP (NEN2767). Ons kernbezit onderhouden wij op conditiescore 3. Een uitzondering hierop zijn de monumentale panden, die wij op niveau 2 onderhouden. Voor panden opgenomen in een gebiedsontwikkeling hanteren wij conditieniveau 4.

Het klein onderhoud ligt in principe bij de huurder / gebruiker. In enkele gevallen hebben wij aparte afspraken met de gebruiker gemaakt en voeren wij (een deel van) het klein onderhoud wel uit. Dit zijn echter uitzonderingen.

De samenstelling van onze vastgoedportefeuille is voortdurend aan verandering onderhevig. Zo houden wij bij het uitvoeren van onderhoud rekening met eventuele sloop of verkoop van panden. Voor deze panden passen wij maatwerk toe. Het slechts in beperkte vorm kunnen uitvoeren van het totaal benodigde onderhoud vormt daarmee een (financieel)risico voor het bezit. Voorwaarde is dat de veiligheid en de wettelijke eisen daarbij worden gerespecteerd, waarmee het gebruik veilig blijft. Het risico op waardevermindering is reëel. Hier tegenover staan de veelal fors lagere boekwaarden ten opzichte van de verkoop- / marktwaarde.

Gemeentelijke huisvesting

Vanaf 2016 is het onderhoud voor de huisvesting Stadhuiskwartier structureel geraamd.

Culturele huisvesting

Restauraties van met name monumentale culturele gebouwen behoren niet tot het reguliere onderhoud. Hiervoor zullen de komende jaren aparte verzoeken voor aanvullende middelen worden ingediend.

Sportaccommodaties

Het onderhoud aan sportgebouwen en buitensportaccommodaties wordt conform de meerjarenplanning uitgevoerd.

Onderwijshuisvesting

Per 1 januari 2015 is de gemeente niet langer verantwoordelijk voor het onderhoud aan de schoolgebouwen. Het rijk maakt de gelden rechtstreeks over aan de schoolbesturen. Wel onderhouden wij een aantal gymzalen en peuterspeelruimtes. Deze vallen onder huisvesting kind- en jeugdbeleid.


Financiële consequenties

Het budget voor groot onderhoud binnen de programma’s bedraagt vanaf 2024 €600.000 structureel. Samen met de beschikbare reserve groot onderhoud van circa €3,5 miljoen per 1‑1‑2018 is dit voldoende om het kernbezit planmatig te onderhouden op de aangegeven conditiescores (NEN 2767). Het ingroeimodel van cumulatief €80.000 tot en met 2024 is op basis van het actuele beheerplan komen te vervallen, doordat:

  • de actuele MJOP's een periode van 25 in plaats van 5 jaar beslaan. Dit leidt tot jaarlijks lagere gemiddelde onderhoudslasten;
  • wij 13 panden niet meer als kernbezit beschouwen middelen uit de reserve en onderhoudsbudgetten kunnen herverdelen;
  • bij de begroting 2018 €100.000 aanvullende middelen voor een aantal panden beschikbaar is gesteld.

Onderstaande tabel geeft de geplande uitgaven groot onderhoud voor ons kernbezit weer, zoals in het beheerplan voor de periode tot en met 2019 is opgenomen.

(bedragen x €1.000)

Categorie

Taakveld

2019

2020

2021

2022

Culturele huisvesting

Cultuurpresentatie, Musea, Cultureel erfgoed

3

135

1361

17

Gemeentelijke huisvesting

Wonen en bouwen

436

438

438

441

Sportaccommodaties

Sportaccommodaties

45

340

Huisvesting kind- en jeugdbeleid

Onderwijshuisvesting

77

88

Huisvesting buurtwerk

Samenkracht en burgerparticipatie

76

37

130

48

Maatschappelijke opvang

Geëscaleerde zorg18+

249

Brandweer

Openbare orde en veiligheid

43

448

52

Overig

Beheer overige gebouwen, Economische havens en waterwegen, Openbaar groen en (openlucht) recreatie, Begraafplaatsen en crematoria

19

18

Totaal

636

675

2.986

645